De nieuwe WKK-Barometer van BlueTerra rekent voor 2030 op 3.300 vollasturen voor netleverende WKK. Vorig jaar was dat nog 2.700. Uw gasmotor blijft dus langer nodig dan gedacht, terwijl de kostenkant juist zwaarder wordt.
De warmtekrachtkoppeling verdwijnt niet uit het Nederlandse elektriciteitssysteem. Dat is de kern van de WKK-Barometer Voorjaar 2026, die BlueTerra op 23 juli publiceerde in opdracht van Stichting Kennis in je Kas. De verwachte inzet van WKK richting 2035 valt hoger uit dan een jaar eerder, en de belangrijkste reden ligt niet in de glastuinbouw zelf maar in het tempo van de energietransitie.
Voor ondernemers met een WKK is dat nieuws met twee gezichten. De machine blijft waardevol en wordt zelfs belangrijker voor het systeem. Tegelijk stapelen de fiscale lasten en CO₂-kosten zich op, en juist die stapeling bepaalt of het rendabel blijft om te draaien. Wij hebben het rapport doorgenomen en zetten hieronder op een rij wat er verandert en welke keuzes dat vraagt bij uw inkoop en uw contracten.
BlueTerra rekent de inzet van WKK door met een eigen marktmodel dat per uur bepaalt welke bronnen nodig zijn om aan de elektriciteitsvraag te voldoen. De uitkomst voor netleverende WKK ligt duidelijk boven de vorige editie, en vooral 2035 valt op. Waar eerder werd aangenomen dat zon, wind en flexibiliteit de inzet van WKK stevig zouden terugdringen, blijft die inzet nu op een hoog niveau.
Bron: WKK-Barometer Voorjaar 2026, BlueTerra. Vollasturen voor netleverende WKK.
Bij belichte bedrijven ligt het totale aantal draaiuren hoger dan de netlevering laat zien, omdat een deel van de elektriciteit direct op het eigen bedrijf wordt gebruikt. In 2030 komt dat totaal uit op circa 3.900 uur.
| Jaar | Netleverende WKK | Belicht bedrijf, netlevering | Belicht bedrijf, totaal |
|---|---|---|---|
| 2028 | 3.000 uur | 1.800 uur | 3.500 uur |
| 2030 | 3.300 uur | 2.400 uur | 3.900 uur |
| 2035 | 2.700 uur | 1.800 uur | 3.100 uur |
Vollasturen per jaar. Het totaal bij belichte bedrijven is inclusief eigen gebruik.
De verklaring zit in de Monitor Voorzieningszekerheid 2026 van TenneT. Die gaat uit van een vertraagd transitiepad, waarin het halen van de Europese klimaatdoelen niet langer het uitgangspunt is. De cijfers daarachter zijn stevig:
Minder zon en wind bij een groeiende vraag betekent dat er vaker uren zijn waarin de vraag niet met duurzame productie te dekken is. Tegelijk verdwijnt regelbaar vermogen, zoals kolencentrales, en komt er tot 2030 nauwelijks nieuw regelbaar vermogen bij. Batterijen vullen wel een deel van dat gat, maar hebben nu een looptijd van twee tot vier uur. Ze zijn sterk in korte schommelingen binnen een dag en niet in periodes van meerdere dagen met weinig wind en zon. Precies daar blijft WKK nodig.
Uit het model blijkt dat de WKK vaker gaat draaien in de nacht en in het weekend, en minder vanzelfsprekend tijdens de ochtend- en avondpiek. Batterijen bij zonneparken nemen de korte pieken over. Dat is een aandachtspunt voor de benutting van warmte en CO₂: draaien op ongebruikelijke momenten vraagt meer van uw buffer en uw planning.
BlueTerra trekt een conclusie die verder gaat dan het bedrijf: de WKK is niet alleen een productiemiddel voor de ondernemer, maar ook een onderdeel van het elektriciteitssysteem. Het opgesteld vermogen in de glastuinbouw groeide in 2025 voor het vijfde jaar op rij, met 70 MWe nieuw en 5 MWe gesaneerd, dus netto 65 MWe erbij. MWe staat voor megawatt elektrisch: het vermogen dat de motoren kunnen leveren zolang ze draaien, niet de hoeveelheid stroom die er in een jaar uitkomt. Dat laatste zou in MWh staan, en volgt uit het vermogen maal het aantal draaiuren. Er staan naar schatting duizend machines in de sector. Levertijden voor een nieuwe WKK zijn opgelopen tot meer dan drie jaar, waardoor het behouden van bestaand vermogen belangrijker wordt dan het bijplaatsen van nieuw vermogen.
Dat verandert ook waar de waarde vandaan komt. De verschuiving loopt richting beschikbaarheid en langere inzet, en minder richting de snelle seconden waar batterijen sterk zijn. Voor de flexmarkten betekent dat concreet:
Vanaf 2028 worden de eerste tenders voor een capaciteitsmarkt verwacht. Of WKK in de glastuinbouw daaraan kan meedoen is nog niet duidelijk, want vragen over aggregatie, meetbaarheid en emissie-eisen liggen nog open. In de barometer is er niet mee gerekend, dus dat is een kans die er nu nog niet in zit.
Meer draaiuren op papier zeggen weinig als draaien niet loont. En daar wordt het lastig. Sinds 1 januari 2025 wordt de inputvrijstelling voor het aardgas dat de WKK ingaat stapsgewijs beperkt, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen elektriciteit die u teruglevert en elektriciteit die u zelf gebruikt. Daarnaast wordt het verlaagde aardgastarief voor de glastuinbouw afgebouwd tot en met 2035. Vanaf 2035 bestaat het verlaagde tarief niet meer.
| Verlaagd tarief aardgas | 2026 | 2028 | 2030 |
|---|---|---|---|
| Schijf 1 en 2, tot 170.000 m³ | € 0,180 | € 0,276 | € 0,394 |
| Schijf 3, tot 1 mln m³ | € 0,159 | € 0,212 | € 0,282 |
| Schijf 4, tot 10 mln m³ | € 0,214 | € 0,239 | € 0,267 |
Tarieven in euro per m³, lopende prijzen per jaar. Bron: bijlage F van de WKK-Barometer, op basis van het Belastingplan 2024 en de Wet fiscale klimaatmaatregelen glastuinbouw.
Bovenop die fiscale lijn komen de CO₂-kosten. BlueTerra rekent vier beleidsvarianten door, en het verschil daartussen is groot.
| Scenario | CO₂-prikkel | Compensatie | Beeld tot 2030 |
|---|---|---|---|
| Huidig beleid | CO₂-heffing tot circa € 17 per ton in 2030 | Niet van toepassing | Gunstigst, laagste lasten op gasinzet |
| Basisscenario | CO₂-heffing tot € 53,15 per ton in 2030 | Geen | Onder druk bij een smalle spark spread |
| Rijksscenario | ETS2 vanaf 2028 en groen gas bijmengen vanaf 2027 | ETS2-korting en lagere energiebelasting | Gunstig, onder vijf jaar |
| Rijksscenario zonder compensatie | Zelfde beleidsmix | Geen | Rood, negen jaar of langer |
De barometerkleuren staan voor de terugverdientijd: groen onder vijf jaar, oranje vijf tot acht jaar, rood negen jaar of langer.
Het verschil tussen de laatste twee regels is dus geen detail, maar het verschil tussen groen en rood. En daar zit onzekerheid in: de compensatie is tot en met 2030 uitgewerkt, daarna niet. BlueTerra rekent met een gelijkblijvende ETS2-compensatie na 2030 en een afbouw van de compensatie voor groen gas naar nul in 2035. Dat zijn rekenaannames, geen vastgesteld beleid. Wie nu een investering of een grote revisie afweegt, rekent dus met een staart die politiek nog open ligt.
De afbouw van de inputvrijstelling en van het verlaagde tuinbouwtarief maken de energiebelasting op uw gasnota jaar na jaar ingewikkelder. Het belaste deel van uw gasverbruik verschuift, de correctiefactoren per schijf lopen op en de verdeling tussen netlevering en eigen gebruik bepaalt wat waar terechtkomt. Dat is precies het soort rekenwerk waar fouten in ontstaan, en die fouten staan zelden in uw voordeel op de factuur.
Een WKK levert regelbaar vermogen dicht bij de vraag, dus op momenten dat het net zwaar belast is hoeft u minder van het net af te nemen. In gebieden met afnamecongestie is dat waardevol. Maar het werkt ook de andere kant op: als veel installaties tegelijk op dezelfde marktprikkel terugleveren, kan dat de regionale belasting juist verhogen.
De verdeling is bovendien scheef. In 132 van de 337 regionale verzorgingsgebieden is WKK op het regionale net aangesloten, en in enkele glastuinbouwgebieden is het opgestelde vermogen groot ten opzichte van de beschikbare netcapaciteit. Of uw installatie helpt of hindert, hangt dus af van uw eigen gebied, van het vermogen dat daar staat en van de manier waarop u aanstuurt. Een goede marktoplossing voor congestiemanagement met WKK is er nog niet.
De barometer is een marktanalyse, geen advies voor uw bedrijf. Dit zijn de punten waarop wij in gesprekken met ondernemers nu het scherpst letten.
Meer draaiuren betekent een groter gasvolume en een sterkere afhankelijkheid van de verhouding tussen gas- en stroomprijs. Kijk of uw inkoopstrategie, uw kliks en uw termijnposities passen bij een hoger draaiprofiel dan waarmee u eerder rekende.
De aardgasbelasting in schijf 1 en 2 gaat van € 0,180 nu naar € 0,394 in 2030. Zet die reeks in uw begroting, samen met de afbouw van de inputvrijstelling, zodat u niet elk jaar opnieuw wordt verrast.
Het onderscheid tussen belast en onbelast gas, de correctiefactoren per schijf en de verrekening van teruglevering zijn foutgevoelig. Wij controleren facturen standaard na en vorderen te veel betaalde bedragen terug.
De waarde verschuift naar mFRR, intraday en beschikbaarheid. Niet elke partij kan sturing op de markt combineren met uw teeltbehoefte, uw warmtebuffer en eventueel een batterij. Vergelijk die voorwaarden even scherp als uw leveringstarief.
Als de inzetmomenten naar nacht en weekend verschuiven, verandert uw profiel op de aansluiting. Kijk of uw afname- en teruglevercapaciteit daar nog bij passen, zeker in gebieden met congestie.
Met levertijden van meer dan drie jaar voor een nieuwe machine is het in stand houden van bestaand vermogen een strategische keuze geworden, geen technische bijzaak.
De WKK blijft langer nodig dan gedacht en wordt belangrijker voor de leveringszekerheid van heel Nederland. Of die machines ook beschikbaar blijven, is geen technische vraag maar een economische. Met compensatie op ETS2 en de bijmengverplichting blijft het perspectief tot 2030 gunstig. Valt die compensatie weg, dan kleurt de barometer rood en wordt het voor ondernemers moeilijk om investeringen en onderhoud te onderbouwen. Voor uw eigen planning betekent dat: reken met scenario's, houd uw inkoop flexibel en laat uw facturen controleren nu de fiscale regels elk jaar veranderen.
WKK-Barometer Voorjaar 2026, Rentabiliteit en systeemrol. BlueTerra, 23 juli 2026, in opdracht van Stichting Kennis in je Kas, onderdeel van het programma Kas als Energiebron. Lees het volledige rapport (pdf).
Aanvullend: Monitor Voorzieningszekerheid 2026 van TenneT, Publieksrapportage Herijking CO₂-heffing glastuinbouw en de rekentool Impact Fiscale Maatregelen Glastuinbouw van Glastuinbouw Nederland.
Deze analyse is bedoeld als algemene informatie en is geen fiscaal of bedrijfseconomisch advies voor uw specifieke situatie.
Wij nemen graag uw energiesituatie met u door en laten zien waar de kansen zitten. Vrijblijvend en zonder verplichtingen.
