Stroom kostte op de Nederlandse dagmarkt in de week van 26 oktober gemiddeld € 232,84 per MWh. Zo duur was een week sinds december 2022 niet. Gas voor december sloot op vrijdag 30 oktober op € 103,94 per MWh en zakte op maandag 2 november met bijna 9 procent. De Europese gasopslagen lopen sinds 28 oktober leeg en staan op de laagste stand ooit begin november.
Wij houden u graag op de hoogte van de ontwikkelingen op de energiemarkt. Vorige week was stroom duurder dan in welke week ook sinds december 2022. Gas kwam vrijdag boven de 100 euro en zakte maandag weer. Hieronder leest u waardoor dat komt, en waarom de Emiraten een belang kopen in een Australische LNG-fabriek en Qatar LNG koopt in Amerika.
Stroom kostte op de Nederlandse dagmarkt van maandag 26 oktober tot en met zondag 1 november gemiddeld € 232,84 per MWh. Een week eerder was dat € 133,82. Zo duur was een week voor het laatst in december 2022. Donderdag 29 oktober was de duurste dag, met gemiddeld € 311,53. Tussen 17.00 en 18.00 uur kostte stroom die dag € 540,88 per MWh.
De gemiddelde stroomprijs per dag van 6 oktober tot en met 4 november. Week 44 is blauw, donderdag 29 oktober is met € 311,53 de duurste dag.
Daarna bleef de prijs hoog. Van vrijdag 30 oktober tot en met dinsdag 3 november kostte stroom elke dag ongeveer € 250 per MWh, ook in het weekend. Normaal is stroom op zaterdag en zondag goedkoper, omdat bedrijven dan minder verbruiken. Een week eerder kostte stroom op zondag nog € 23,25.
De reden is het weer. Het werd kouder en er stond weinig wind. Windmolens in Nederland leverden in week 44 285 GWh stroom, tegen 698 GWh een week eerder. Dat is 59 procent minder. Op donderdagavond 29 oktober, tussen 17.00 en 19.00 uur, leverden zon en wind samen vrijwel niets, terwijl er in Nederland ruim 40.000 MW aan zonnepanelen en windmolens staat. Juist toen kostte stroom het meest. Gascentrales vulden het gat: zij leverden 804 GWh, tweeënhalf keer zo veel als een week eerder. Ook de kolencentrales draaiden meer. Gascentrales zijn duur door de hoge gasprijs, en centrales betalen ook voor elke ton CO₂ die ze uitstoten. Die CO₂-prijs kwam op maandag 2 november boven € 90 per ton, voor het eerst sinds januari. Kolencentrales stoten meer CO₂ uit dan gascentrales, dus als zij meer draaien, stijgt de CO₂-prijs mee.
Over heel oktober kostte stroom gemiddeld € 171,83 per MWh. Dat is de duurste maand sinds december 2022, en ruim het dubbele van oktober vorig jaar (€ 82,43).
Duitsland wil voorkomen dat er op zulke avonden te weinig stroom is. Daarom betaalt het land bedrijven om nieuwe centrales en grote batterijen te bouwen en klaar te laten staan, ook als die maar weinig draaien. Op dinsdag 3 november maakte de Duitse toezichthouder bekend wie de eerste ronde heeft gewonnen. Elf projecten, vooral van de energiebedrijven RWE en LEAG, leveren samen ongeveer 5.160 MW. Daarvoor krijgen ze vijftien jaar lang samen ongeveer 800 miljoen euro per jaar. Er werd ruim twee keer zoveel aangeboden als Duitsland nodig had, waardoor de prijs ruim een derde lager uitkwam dan het maximum. Op 10 november maakt de toezichthouder de tweede ronde bekend.
Gas voor levering in december kostte op de TTF, de Nederlandse gasbeurs, op maandag 26 oktober € 96,54 per MWh. Op woensdag 28 oktober sloot de prijs op € 100,34 en op vrijdag 30 oktober op € 103,94. Zo hoog sloot gas voor het laatst op 20 december 2022.
Gas voor levering in december op de TTF, slotkoers per handelsdag van 1 september tot 3 november. Op vrijdag 30 oktober sloot gas op € 103,94, de hoogste slotkoers sinds december 2022.
Op maandag 2 november zakte de prijs naar € 94,86, een daling van 8,7 procent op één dag. Zo sterk daalde gas sinds april niet meer. De aanleiding was nieuws over gesprekken tussen de Verenigde Staten en Iran. Iran maakte bekend dat de regering nu zelf met de Verenigde Staten mag onderhandelen; dat mocht eerder alleen de hoogste leider. In Doha spraken Iraanse en Qatarese onderhandelaars met elkaar, en president Trump liet weten de gesprekken meer tijd te willen geven. Olie werd die dag bijna 8 procent goedkoper: een vat Brent voor levering in januari zakte van 113 naar 105 dollar. Op dinsdag 3 november ging de prijs flink heen en weer. Gas opende op ruim € 98, zakte in de middag even tot onder € 88 en sloot op € 91,60. Die middag gingen er berichten rond dat een akkoord tussen de Verenigde Staten en Iran dichtbij was. Iran ontkende dat via de staatsomroep, en liet weten dat de Straat van Hormuz pas weer opengaat als de Verenigde Staten aan zeven Iraanse voorwaarden voldoen. Dezelfde dag maakte president Trump bekend dat de Verenigde Staten op maandag luchtafweer op het Iraanse eiland Qeshm, in de Straat van Hormuz, hadden aangevallen.
Gas voor levering de volgende dag kostte in Nederland op zondag 1 en maandag 2 november € 105,44 per MWh. Op dinsdag 3 november was dat € 94,18 en op woensdag 4 november € 92,13.
De Europese gasopslagen waren op 1 november voor 74,6 procent gevuld. Vorig jaar was dat op dezelfde dag 82,8 procent, in 2024 nog 95,2 procent. Zo laag stond de opslag op 1 november nog nooit sinds de metingen in 2011 begonnen. Het vorige dieptepunt was 2021, met 77,1 procent.
De opslagen bereikten op 27 oktober hun hoogste stand van dit jaar, 75,0 procent. Dat is de laagste hoogste stand sinds 2011; het vorige laagterecord was 77,3 procent in 2021. De datum is wel gewoon: sinds 2011 lag het hoogste punt gemiddeld rond 26 oktober. Ondanks de hoogste gasprijs in bijna vier jaar kwam er daarna geen gas meer bij. Dat is te verklaren: gas voor december is veel duurder dan gas voor volgend jaar, dus wie nu gas opslaat om het later te verkopen, verdient daar niets aan. Sinds 28 oktober gaat er elke dag meer gas uit dan erin. Op zondag 1 november kwam er 890 GWh bij en ging er 2.266 GWh uit. Het stookseizoen is dus begonnen, terwijl de opslagen minder vol zijn dan ooit.
De hoogste stand van de Europese gasopslag per jaar, sinds 2011. Dit jaar was dat 75,0 procent op 27 oktober, de laagste hoogste stand in de reeks.
In Nederland staan de opslagen op 65,7 procent, tegen 73,0 procent vorig jaar. Op 1 november ging er in Nederland voor het eerst deze herfst meer gas uit de opslagen dan erin. Duitsland had als doel dat de opslagen op 1 november voor 70 procent gevuld waren. Dat is niet gehaald: de Duitse opslagen staan op 61,1 procent. Het Duitse ministerie van Economische Zaken verwacht deze winter geen tekort, omdat Duitsland gas kan blijven importeren. Een kleinere buffer maakt de prijs wel gevoeliger voor tegenvallers.
Duitsland regelt dat gas ook zelf. Op 29 oktober maakte handelshuis Trafigura bekend dat het de komende vijf jaar meer dan 150 TWh gas levert aan Sefe Energy, het Duitse staatsgasbedrijf. Sefe staat voor Securing Energy for Europe. Tot 2022 heette het bedrijf Gazprom Germania; na de Russische inval in Oekraïne nam Duitsland het over en gaf het een nieuwe naam. Dat is ongeveer 30 TWh per jaar, zo'n 3,5 procent van de 864 TWh gas die Duitsland in 2025 verbruikte. De eerste levering was op 1 november. Voor de financiering leende Trafigura 1,5 miljard dollar bij negen banken, voor een deel gegarandeerd door de Duitse staat. In dezelfde week tekende Sefe ook een contract voor twintig jaar: tot 1 miljoen ton LNG per jaar van Ksi Lisims LNG, een geplande LNG-fabriek aan de westkust van Canada. De leveringen beginnen pas begin jaren dertig, en de fabriek wordt alleen gebouwd als er genoeg kopers zijn. Met Sefe erbij is 58 procent van de productie verkocht.
Het Internationaal Energieagentschap schreef op 3 november dat de krapte op de wereldwijde gasmarkt tot diep in 2027 kan duren. Er komt dit jaar 3 procent minder LNG op de markt dan vorig jaar, bijna 20 miljard m³. Zo sterk daalde het wereldwijde LNG-aanbod nog nooit. De LNG-tankers uit de Golf lagen van maart tot oktober vrijwel stil. Extra LNG uit onder meer Noord-Amerika en Afrika ving ongeveer twee derde daarvan op. Tegelijk verwacht het agentschap dat de wereld dit jaar 1,5 procent minder gas gebruikt, omdat de industrie minder draait en sommige Aziatische centrales van gas naar kolen overstappen.
Het agentschap rekende ook door wat er gebeurt als de winter kouder wordt dan normaal en de Straat van Hormuz dicht blijft. Dan kunnen de Europese gasopslagen eind maart 2027 voor minder dan 10 procent gevuld zijn. Een koudegolf of een storing is dan moeilijk op te vangen, want als een opslag voor minder dan 30 procent gevuld is, kan er per dag minder gas uit. Europa moet in dat geval in de zomer van 2027 extra veel gas inkopen om de opslagen weer te vullen, waardoor de krapte ook volgend jaar kan aanhouden.
ADNOC, het staatsoliebedrijf van de Verenigde Arabische Emiraten, sloot op 3 november twee LNG-deals. De eerste: ADNOC Gas levert het Franse TotalEnergies in vijf jaar tot 1,6 miljoen ton LNG. De leveringen beginnen nog dit jaar. Dat is ongeveer 2,2 miljard m³ gas, verdeeld over vijf jaar. Ter vergelijking: Nederland gebruikt ongeveer 30 miljard m³ gas per jaar. De LNG-fabriek van ADNOC staat op een eiland in de Perzische Golf. De LNG-tankers moeten dus door de Straat van Hormuz, waar schepen nog steeds worden aangevallen.
De tweede deal zegt meer. Een dochterbedrijf van ADNOC koopt voor ongeveer 1,5 miljard dollar het belang van Shell in North West Shelf, de grootste LNG-fabriek van Australië. Die fabriek kan ruim 14 miljoen ton LNG per jaar maken. Zo krijgen de Emiraten LNG in handen dat niet door de Straat van Hormuz hoeft.
Qatar doet hetzelfde. Na twee contracten met Cheniere tekende QatarEnergy eind oktober voor twintig jaar lang 3 miljoen ton LNG per jaar van Woodside, uit een nieuwe fabriek in Louisiana. Die leveringen beginnen in 2030 en 2031. Qatar wordt daarmee de grootste koper van Amerikaans LNG. Dat heeft een reden: Qatar heeft geen andere uitweg dan de Straat van Hormuz. Al zijn LNG komt uit één groot complex, Ras Laffan. In maart raakte een Iraanse raket daar twee van de veertien productielijnen, samen ongeveer 17 procent van wat Qatar kan exporteren. Het herstel duurt ongeveer drie jaar. Dat Amerikaanse LNG wil Qatar ook doorverkopen. Het Indiase Petronet, de grootste gasimporteur van India, vroeg Qatar om een deel van zijn contract vanaf 2028 met Amerikaans LNG te leveren, en Qatar staat daarvoor open. De grote LNG-landen in de Golf bouwen zo een tweede aanvoerroute op, voor het geval de Straat van Hormuz opnieuw dichtgaat. Voorlopig is die route nog nodig: QatarEnergy houdt de overmacht op zijn LNG-leveringen, die in maart begon, aan tot en met december.
Dat het in de Golf nog niet veilig is, bleek vorige week opnieuw. In de Straat van Hormuz werd een LNG-tanker uit Qatar aangevallen. Het schip was op weg naar Pakistan, en Pakistan had juist met Iran afgesproken dat het veilig mocht doorvaren. Zelfs zo'n afspraak geeft dus geen zekerheid.
Intussen komt er meer Amerikaans LNG naar Europa. In oktober voeren er Amerikaanse LNG-tankers met 6,89 miljoen ton naar Europa, tegen 5,91 miljoen ton in september. De Amerikaanse LNG-export was in oktober de op een na hoogste ooit. In Nederland kwamen in oktober 28 LNG-tankers aan, meer dan in welke maand ook. In juli waren dat er nog 12. Bijna al dat gas was direct nodig voor het verbruik in Noordwest-Europa; voor het vullen van de opslagen bleef weinig over.
Voor Amerikaanse gasproducenten is dat goed nieuws. Gas kost in Europa en Azië nu ongeveer twaalf keer zo veel als in de Verenigde Staten. Zo groot was dat verschil nog nooit, ook niet in 2022.
Een vat Brent voor levering in januari kostte op woensdagochtend 4 november ongeveer 103 dollar. Op vrijdag 30 oktober was dat nog 113 dollar. Er komt ook weer meer olie uit de Golf. Saoedi-Arabië, de Emiraten, Irak en Koeweit exporteerden in oktober samen 15,5 miljoen vat per dag, evenveel als begin dit jaar. Iran exporteert door een Amerikaanse blokkade op zee al twee maanden geen olie.
Europa zet daarnaast zijn noodvoorraden in. Twaalf EU-landen geven tot eind januari samen 42,6 miljoen vaten brandstof uit hun strategische voorraden vrij, voor de helft diesel.
Op de termijnmarkt, waar energie voor levering in een latere periode wordt verhandeld, kostte stroom voor heel 2027 op woensdagochtend 4 november ongeveer € 148 per MWh. Op donderdag 29 oktober was dat nog € 159,30. Gas voor heel 2027 kostte ongeveer € 72 per MWh, tegen € 77,50 op 29 oktober. Voor 2028 liggen de prijzen lager: ongeveer € 45 per MWh voor gas en € 107 voor stroom.
Wij verwachten dat de prijzen deze winter volatiel blijven. Koude dagen met weinig wind maken stroom duur, zoals vorige week. Eén bericht over de Straat van Hormuz kan gas en olie binnen een dag 8 tot 9 procent goedkoper of duurder maken, zoals maandag. De Europese opslagen zijn lager dan ooit, en dat maakt de markt gevoeliger voor elk bericht.
Loopt uw contract de komende maanden af, of wilt u weten wat deze prijzen betekenen voor uw energiekosten? Neem dan contact met ons op. Wij volgen de markt dagelijks en kijken graag met u mee.
Abonneer u op onze nieuwsbrief en mis geen belangrijk nieuws uit de energiemarkt.
Wij gebruiken uw e-mailadres alleen voor onze nieuwsbrief en marktupdates. Zie onze privacyverklaring.
Wij nemen graag uw energiesituatie met u door en laten zien waar de kansen zitten. Vrijblijvend en zonder verplichtingen.
