Stroom voor levering de volgende dag kostte in september gemiddeld € 152,21 per MWh. Zo duur was stroom sinds december 2022 in geen enkele maand. Gas werd deze week juist goedkoper: van € 79,84 op maandag 21 september naar € 73,70 vandaag. Stroom blijft duur door de droogte. De rivieren in Europa staan zo laag dat waterkrachtcentrales en kerncentrales minder stroom leveren, en dan moeten de dure gascentrales vaker bijspringen. Daarnaast wil het kabinet dat energieleveranciers voortaan zelf de gasopslagen vullen. En de staat neemt de aandelen van Zeeland in de kerncentrale Borssele over, zodat de centrale na 2033 open kan blijven.
Vorige week schreven wij dat gas in een week 12 procent goedkoper was geworden. Die daling zette deze week door. Stroom ging de andere kant op. In dit stuk lopen we langs waarom stroom zo duur is, wat er met gas, olie en diesel gebeurde, wat het kabinet met de gasopslag wil en wat dat betekent voor uw energiekosten.
Een megawattuur stroom kostte in september gemiddeld € 152,21. In augustus was dat € 125,45 en in juli € 105,95. De duurste maand na december 2022 was tot nu toe februari 2023, met € 134,89.
In week 39, van 21 tot en met 27 september, kostte stroom gemiddeld € 163,93, tegen € 139,11 de week ervoor. In 45 uren kostte een megawattuur meer dan € 200. De prijs was maar in 2 uren negatief, tegen 13 uren de week ervoor. Het duurste uur was dinsdag 22 september om 19:00, met € 570,94. Ook deze week begon duur: maandag 28 september kostte stroom gemiddeld € 198,41.
De gemiddelde stroomprijs per dag in september. De gestreepte lijn is het maandgemiddelde van € 152,21. Alleen in het weekend van 19 en 20 september, met veel zon en wind, zakte de prijs ver onder het gemiddelde.
Als het 's avonds donker is en het weinig waait, komt de stroom in Nederland vooral uit gascentrales. Een gascentrale betaalde in september gemiddeld zo'n € 199 aan gas en CO₂-rechten voor elke megawattuur stroom die hij maakte. Daarvan was € 38 voor de CO₂-rechten. Zon en wind drukten het maandgemiddelde met ongeveer € 47. De prijs van CO₂-rechten staat al acht handelsdagen op rij op € 86 per ton.
Daar komt de droogte bij. De rivieren staan in grote delen van Europa uitzonderlijk laag. Waterkrachtcentrales leveren daardoor minder stroom. Sommige kerncentrales moeten terugschakelen, omdat ze rivierwater gebruiken om te koelen en er daarvan te weinig is. In de Rijn bij Kaub, een van de ondiepste plekken van de rivier, staat het water zo laag dat schepen niet meer veilig vol geladen kunnen varen. Herstel wordt pas begin oktober verwacht.
Gisteren en vandaag werd het 25 tot 28 graden met veel zon. Rond het middaguur is stroom dan goedkoop, maar in de ochtend en de avond springt de prijs omhoog zodra het weinig waait.
Gas voor levering de volgende dag kostte op maandag 21 september € 79,84 per MWh. Van zaterdag 26 tot en met maandag 28 september was dat € 71,66, even laag als begin september. Vandaag kost gas € 73,70. Gisteren (29 september) werd gas voor levering volgende maand op de beurs binnen één dag ruim 5 procent goedkoper.
De gasprijs voor levering de volgende dag, per dag van 1 augustus tot 30 september. Na de piek van € 83,94 op 15 september zakte de prijs twee weken op rij.
Diezelfde dinsdag zakte ook de olieprijs hard. Uit het Midden-Oosten komt weer veel meer olie: de export is het hoogst sinds de oorlog met Iran begon. Saoedi-Arabië exporteert weer olie via zijn pijpleiding naar de Rode Zee, de Verenigde Staten brengen tot 40 miljoen extra vaten op de markt uit hun Strategic Petroleum Reserve (SPR), de strategische olievoorraad van het land, en president Trump zei dat de oorlog snel voorbij zal zijn. De markt rekent daardoor op minder kans op nieuwe tekorten, en dat werkt door in de gasprijs.
Het eerste is Qatar. Qatar is een van de grootste leveranciers van LNG, aardgas dat bij 162 graden onder nul vloeibaar is gemaakt zodat het per tanker kan worden vervoerd. Na de aanval op de Qatarese LNG-fabrieken in maart ligt ongeveer 17 procent van de capaciteit stil. Deze week liet Qatar afnemers in Italië weten dat ze tot begin december geen ladingen krijgen, en afnemers in Pakistan en Bangladesh tot en met november. Er varen weer LNG-tankers uit Qatar door de Straat van Hormuz, maar veel minder dan voor de oorlog. En de zeestraat is nog altijd niet veilig: op de avond van 28 september werd daar een olietanker geraakt, vermoedelijk door een projectiel. De brand werd geblust en de bemanning is ongedeerd.
Het tweede is China. China kocht in september ongeveer 5,3 miljoen ton LNG, 8 procent minder dan een jaar eerder. LNG is voor Chinese kopers op dit moment te duur, en een deel van hen verkoopt ladingen door naar andere landen. Dat is gunstig voor Europa, want die ladingen kunnen dan naar Europa varen. De Chinese regering vraagt de staatsbedrijven inmiddels wel om voor de winter minder ladingen door te verkopen. Gaat China deze winter weer volop kopen, dan moet Europa tegen China opbieden voor elke lading.
De Nederlandse gasopslagen stonden op 28 september op 58,15 procent, dat is 83,8 TWh. Vorig jaar was dat op dezelfde dag 70,1 procent. In heel Europa is het 71,3 procent, tegen 82,5 procent vorig jaar. Het vullen ging afgelopen week langzamer: er kwam gemiddeld 0,45 TWh per dag bij, tegen 0,65 TWh de week ervoor. In dat tempo wordt het doel van 93 TWh pas rond 18 oktober gehaald, ruim een week later dan wij vorige week verwachtten. Bij de opslag Bergermeer kan bovendien tijdelijk minder gas uit dan normaal, ongeveer 185 GWh per dag minder.
De gasopslagen worden normaal gevuld door handelaren en energieleveranciers. Zij kopen in de zomer gas in, als het goedkoop is, en verkopen het in de winter weer, als het duurder is. Aan dat prijsverschil verdienen ze. Dit jaar is gas in de zomer juist duurder dan gas voor de winter, door de oorlog met Iran en de problemen in de Straat van Hormuz. Wie nu gas koopt en opslaat, verkoopt het in de winter met verlies. Daarom vult het staatsbedrijf EBN dit jaar de opslagen in Norg en Grijpskerk. Het kabinet heeft daar bijna € 1 miljard voor uitgetrokken, en die kosten komen uiteindelijk terecht bij de gebruikers van het gasnet.
Minister Van Veldhoven van Klimaat en Groene Groei wil dat veranderen. In een brief aan de Tweede Kamer van vrijdag 25 september stelt de minister voor om energieleveranciers te verplichten een deel van het gas dat ze aan kleinverbruikers leveren, op voorraad te houden. Daarnaast wil het kabinet in Brussel af van de Europese vuldoelen. Die zijn gebaseerd op hoeveel opslag een land heeft, en Nederland heeft door zijn verleden als gasland veel opslag. Buurlanden als Duitsland en België halen in de winter gas uit Nederlandse opslagen, maar betalen niet mee aan het vullen. De staat wil zelf alleen een noodvoorraad aanhouden, voor echte tekorten en niet om hoge prijzen te dempen. Brussel moet nog instemmen.
Voor deze winter verandert er niets. Op termijn kan een opslagplicht voor leveranciers wel terugkomen in de prijs van een gascontract, omdat leveranciers de kosten van het opslaan dan zelf dragen.
De staat koopt 70 procent van de aandelen van EPZ, het bedrijf achter de kerncentrale in Borssele. De aandelen komen van de provincie Zeeland en de Zeeuwse gemeenten. De staat betaalt € 115,7 miljoen en stelt daarnaast € 119 miljoen beschikbaar om de lopende kosten te dekken. De andere 30 procent blijft in handen van het Duitse energiebedrijf RWE. De Eerste Kamer stemde vorige week in met een wetswijziging, waardoor de centrale niet meer in 2033 dicht hoeft. Definitief is het nog niet. Om de centrale na 2033 open te houden, moet hij eerst worden aangepast en gemoderniseerd. Dat kost geld, en daarover moeten de staat en RWE als eigenaren nog samen besluiten. Daarna moet de toezichthouder op de nucleaire veiligheid beoordelen of de centrale veilig langer kan draaien.
De centrale levert 485 megawatt, dag en nacht, ook als het donker is en niet waait. Juist in die uren is stroom nu duur. Voor de stroomprijs van deze winter of van 2027 maakt het besluit niets uit. Voor de jaren na 2033 betekent het dat er minder vaak een gascentrale nodig is om het gat te vullen.
Een vat Brent, de olie uit de Noordzee waarop Europa zijn olieprijzen baseert, kostte maandag ruim $ 104. Na de daling van dinsdag kostte een vat Brent nog ongeveer $ 96. De export van olie uit het Midden-Oosten kwam in september uit op bijna 13 miljoen vaten per dag. Dat is ongeveer 80 procent van wat er voor de oorlog werd geëxporteerd.
Voor diesel ligt het anders. Rusland, na de Verenigde Staten de grootste dieselexporteur ter wereld, verlengt zijn exportverbod op diesel tot november. Oekraïense drones raakten deze maand twee grote Russische raffinaderijen. In de Verenigde Staten overweegt president Trump een exportverbod van 90 dagen, omdat diesel daar recordprijzen haalt. In het Verenigd Koninkrijk was diesel maandag duurder dan ooit. In Noordwest-Europa kostte een lading diesel in september gemiddeld $ 174 per ton meer dan in Singapore. In mei was dat verschil nog $ 27.
Hoe krap het is, blijkt uit de routes. Er komt nu brandstof uit Zuid-Korea naar Nederland. Zuid-Korea heeft zelf geen olie. Het koopt ruwe olie, maakt er in raffinaderijen diesel en andere brandstof van en stuurt die om Afrika heen naar Europa. Het lage water in de Rijn maakt het erger. Het vervoer van diesel per schip van Rotterdam naar Karlsruhe werd deze maand meer dan twee keer zo duur, en sommige chemiebedrijven langs de rivier hebben hun productie verlaagd, omdat er minder grondstoffen per schip binnenkomen.
Voor bedrijven betekent dit dat vervoer duur blijft, ook nu de olieprijs zakt. Wie bestelbussen rijdt of goederen laat vervoeren, moet rekening houden met hogere brandstoftoeslagen van vervoerders, zeker als de Verenigde Staten hun diesel echt binnen de grenzen houden.
Stroom voor heel 2027 kostte maandag 28 september € 123,60 per MWh, tegen € 124,02 een week eerder. Stroom voor piekuren in 2027, van 8:00 tot 20:00, zakte van € 137,82 naar € 134,74. Gas voor 2027 werd 3,3 procent goedkoper, van € 57,04 naar € 55,14 per MWh. Gas voor 2028 kost € 36,61. De termijnmarkt beweegt daarmee veel minder dan de dagmarkt. De markt rekent er dus op dat stroom en gas ook volgend jaar duur blijven.
Gas werd deze week goedkoper, omdat de markt minder nieuwe tekorten verwacht. De tekorten die er al zijn, minder LNG uit Qatar en een gasopslag die ver achterloopt op vorig jaar, zijn niet weg. Wij verwachten daarom dat de gasprijs deze winter hoog blijft en de markt volatiel: de prijs kan binnen een paar dagen flink stijgen of dalen, zeker als het koud wordt of China weer gaat kopen.
Bij stroom telt steeds meer op welke uren u stroom gebruikt. In september lagen middagen met prijzen rond nul naast avonden van meer dan € 500. Een bedrijf dat vooral 's avonds of vroeg in de ochtend draait, betaalt fors meer dan het gemiddelde. Wie verbruik naar de middag kan verschuiven, profiteert juist.
Op de termijnmarkt is goed te zien waar de spanning zit. Gas voor 2027 kost € 55,14 per MWh, gas voor 2028 € 36,61 en gas voor 2029 € 29,03. Bij stroom is het beeld hetzelfde: € 123,60 voor 2027, € 95,75 voor 2028 en € 85,71 voor 2029. De markt rekent erop dat de tekorten over een paar jaar voorbij zijn, en daarom zijn de jaren na 2027 nu een stuk goedkoper dan volgend jaar.
Daarom adviseren wij veel klanten op dit moment om niet alles in één keer vast te leggen. De jaren vanaf 2028 zetten we nu al vast tegen die lagere prijzen. Voor de komende periode kiezen we voor een deel van onze klanten juist nog geen vaste prijs, maar een dynamisch contract. Daarbij betaalt u voor stroom de prijs per kwartier en voor gas de prijs per dag. Zakt de markt verder zodra de tekorten minder worden, dan leggen we alsnog vast. Of dat past, hangt af van het bedrijf: hoeveel u verbruikt, hoe uw verbruiksprofiel eruitziet, dus op welke momenten van de dag en het jaar u stroom en gas gebruikt, en hoeveel prijsschommeling u kunt opvangen. Voor een bedrijf dat vooral 's avonds draait, is een dynamisch contract deze winter een groter risico dan voor een bedrijf dat overdag werkt.
Loopt uw contract de komende maanden af? Dan is een week waarin de prijs zakt een goed moment om te bekijken of vastleggen verstandig is. Wij volgen de markt dagelijks en nemen contact op met klanten voor wie het nu gunstig is om in te kopen. Bent u nog geen klant? Neem dan gerust contact met ons op, wij kijken graag met u mee.
Stroom was in september het duurst sinds eind 2022, door dure gascentrales en lage rivieren. Gas werd in een week 8 procent goedkoper, omdat er weer meer olie uit het Midden-Oosten komt en de markt minder nieuwe tekorten verwacht. Qatar levert tot december minder LNG en de Nederlandse gasopslag vult trager. Het kabinet wil dat leveranciers voortaan zelf de opslag vullen. De staat neemt de Zeeuwse aandelen in de kerncentrale Borssele over, zodat de centrale na 2033 open kan blijven. Olie zakte onder de 100 dollar, maar diesel blijft schaars.
Abonneer u op onze nieuwsbrief en mis geen belangrijk nieuws uit de energiemarkt.
Wij gebruiken uw e-mailadres alleen voor onze nieuwsbrief en marktupdates. Zie onze privacyverklaring.
Wij nemen graag uw energiesituatie met u door en laten zien waar de kansen zitten. Vrijblijvend en zonder verplichtingen.
