Gas voor levering de volgende dag kostte gisteren (22 september) € 73,70 per MWh. Een week eerder was dat € 83,94, de hoogste prijs sinds eind 2022. Stroom kostte in week 38 gemiddeld € 139,11 per MWh, € 30 minder dan de week ervoor. Een groot deel van die daling komt door New York. Daar spreken deze week wereldleiders bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. De markt hoopt dat de Verenigde Staten en Iran daar gaan praten over het openen van de Straat van Hormuz. Iran bood zelf aan de zeestraat binnen zeven dagen te openen als de VS de blokkade van Iraanse havens opheffen. Daarbij kwam een paar dagen zacht en winderig weer. De Nederlandse gasvoorraad staat nog altijd 13 procentpunt lager dan vorig jaar, en diesel is wereldwijd schaarser dan ooit.
Vorige week schreven wij dat gas voor het eerst sinds 2022 boven de € 80 stond en dat de rente daardoor omhoog ging. Een week later staat gas € 10 lager. Daarmee is het probleem van de lege gasopslag niet opgelost. In dit stuk lopen we langs waarom de prijs zakte, waarom hij niet veel verder kan zakken, wat er met stroom en diesel gebeurde, en wat dat de komende maanden betekent voor de energieprijzen.
Na de piek van 15 september ging de gasprijs bijna elke dag omlaag: € 80,87 op 16 september, € 76,77 op 18 september en € 73,70 op maandag. Vandaag staat hij op € 74,73. Op 16 september werd gas voor levering volgende maand binnen één handelsdag 7 procent goedkoper.
De gasprijs voor levering de volgende dag, per dag van 1 augustus tot 23 september. Na zes weken stijgen ging de prijs in een week met 12 procent omlaag.
Naast het mogelijke overleg tussen de VS en Iran over de Straat van Hormuz, deze week bij de VN in New York, speelden nog drie dingen mee. Afgelopen weekend kwamen er weer LNG-schepen uit Qatar door de Straat van Hormuz. Het was warm voor de tijd van het jaar en het waaide hard, dus er was minder gas nodig voor verwarming en stroom. En Nederland en andere Europese landen hebben hun vuldoel voor de gasopslag verlaagd, waardoor er minder haast is om bij te kopen.
Alleen dat laatste is blijvend. De toespraak van Trump bij de VN op maandag bracht geen nieuwe afspraken, en de markt reageerde er nauwelijks op. Een ontmoeting tussen Trump en de Iraanse president Pezeshkian wordt niet verwacht. Iran heeft vaker zulke aanbiedingen gedaan zonder dat er iets veranderde, en de markt neemt het daarom met een korrel zout. Het weer kan binnen een week omslaan. En Noorwegen, nu de grootste gasleverancier van Europa, heeft tot het eind van de maand groot onderhoud aan zijn gasinstallaties, waardoor er op sommige dagen minder gas binnenkomt.
Twee Amerikaanse LNG-tankers die op weg waren naar Europa, zijn deze week van koers veranderd. Eén vaart nu naar Brazilië, de ander waarschijnlijk naar Azië. Eén van de twee was al halverwege de Atlantische Oceaan toen hij omkeerde.
Een LNG-tanker vaart naar wie het meeste betaalt. Omdat er weinig gas uit Qatar komt, is Europa voor LNG vooral afhankelijk van de Verenigde Staten, en die schepen kunnen net zo goed naar Azië of Zuid-Amerika varen. Zolang Europa meer betaalt dan de rest, komen ze hierheen. Zakt de Europese prijs, dan gaan ze ergens anders heen. Twee schepen zijn nog geen trend, maar het werkt wel zo: een lagere gasprijs betekent minder schepen, en minder schepen betekent dat de gasopslag langzamer vol raakt. Dan gaat de prijs weer omhoog.
De Nederlandse gasopslagen stonden op 21 september op 55,96 procent, dat is 80,6 TWh. Vorig jaar was dat op dezelfde dag 69,4 procent. In heel Europa is het 70,1 procent, tegen 81,9 procent vorig jaar. Het vullen gaat wel sneller: sinds 15 september kwam er in Nederland gemiddeld 0,65 TWh per dag bij, tegen 0,58 in de eerste helft van september. In dat tempo wordt het nieuwe doel van 93 TWh, 64 procent, rond 10 oktober gehaald. Het oude doel van 115 TWh, dat uitging van de koudste winter in dertig jaar, blijft ver buiten bereik.
Duitsland heeft ook lage voorraden, maar koopt niet massaal extra gas in. De beheerder van het Duitse gasnet betaalt partijen een vergoeding om gas in de opslag beschikbaar te houden voor als het echt nodig is, bijvoorbeeld bij strenge kou. Daarnaast heeft Duitsland het staatsbedrijf SEFE gevraagd om extra gas te kopen. Zo ontstaat een soort noodvoorraad.
Veel hangt af van de winter zelf. Eind augustus was de Europese voorraad genoeg voor ongeveer 113 dagen verbruik, het laagste sinds 2022. Het weerfenomeen El Niño wijst op een zachte winter, en dan redt Europa het met deze voorraden. Bij een lange koude periode moet Europa met Azië concurreren om elk beschikbaar schip.
Stroom kostte in week 38 gemiddeld € 139,11 per MWh, tegen € 168,61 in week 37. In 45 uren van die week kostte stroom meer dan € 200, in 13 uren was de prijs negatief.
De stroomprijs per uur van zaterdag 19 tot en met dinsdag 22 september. Een weekend met veel wind en zon, daarna een maandagavond zonder wind.
Op zaterdag 19 september waaide het hard en scheen de zon. Stroom kostte die dag gemiddeld € 46,74 per MWh, de laagste dagprijs sinds 14 juni, met zes uren onder nul. Zondag was vergelijkbaar. Maandag viel de wind weg, en om 19:00 kostte een megawattuur € 570,94, het duurste uur sinds 24 juni. Kwartierprijzen boven de € 200 zien we inmiddels bijna elke dag, in de vroege ochtend en in de avond. Als de zon niet schijnt, moeten de gascentrales bijspringen.
Die gascentrales zijn duur door de gasprijs en door de prijs van CO₂-rechten, die de hele week rond € 85 per ton lag en vrijdag even € 88 haalde. Daarbij staan de rivieren in grote delen van Europa laag. Waterkrachtcentrales leveren daardoor minder, en sommige kerncentrales moeten terugschakelen omdat er te weinig koelwater is. Kolencentrales verdienen op dit moment meer dan gascentrales en draaien daarom meer, wat de CO₂-prijs hoog houdt.
Op de termijnmarkt zakte de prijs minder hard dan op de dagmarkt. Stroom voor heel 2027 kostte op 17 september € 124,80 per MWh, tegen € 127,00 een week eerder. Stroom voor piekuren in 2027 zakte van € 135,60 naar € 133,20. Gas voor 2027 bleef vrijwel gelijk, rond de € 58 per MWh. De wintermaanden zijn het duurst: stroom voor november tot en met februari kostte begin deze week bijna € 200 per MWh.
Voor bedrijven met een warmtekrachtkoppeling stijgen de kosten verder. Door duur gas, dure stroom en CO₂ boven de € 85 per ton ging de warmteprijs voor 2027 van 29,0 cent per m³ op 9 september naar 32,5 cent op 16 september. Voor de glastuinbouw had Prinsjesdag nieuws: de afschaffing van de CO₂-heffing voor de sector schuift op naar 2028, en in 2027 komt er een tijdelijke verlaging van de energiebelasting van naar verwachting € 51 miljoen, als compensatie voor de verplichting om groen gas bij te mengen.
Een vat Brent-olie kost rond de 100 dollar, tegen 109 vorige week. De daling komt door Saoedi-Arabië. Het land verwacht de pijpleiding naar de Rode Zee, die op 10 september werd aangevallen, binnen enkele dagen weer voor de helft open te hebben. Aziatische raffinaderijen hebben te horen gekregen dat ze binnenkort weer olie kunnen ophalen in de Saoedische haven Yanbu. Sommige Europese raffinaderijen krijgen in oktober helemaal geen Saoedische olie. De Poolse raffinaderij Orlen, die voor de helft van zijn olie van Saoedi-Arabië afhangt, moest 16 vervangende ladingen elders kopen.
De grote olietankers mijden de zuidelijke uitgang van de Rode Zee inmiddels helemaal. Sinds 9 september is er geen enkele doorheen gevaren, tegen 63 in juli. De huur van zo'n schip kwam op een record van ruim 970.000 dollar per dag.
Het grootste tekort zit in diesel. Tussen maart en augustus leverde het Midden-Oosten dagelijks 770.000 vaten diesel minder dan een jaar eerder. Rusland exporteerde in juli en augustus ruim 600.000 vaten per dag minder, door droneaanvallen op raffinaderijen en een exportverbod. Wereldwijd is er naar schatting ongeveer 7 procent te weinig diesel. Slovenië is het eerste EU-land dat diesel rantsoeneert: maximaal 50 liter per keer voor personenauto's. In de Verenigde Staten kost diesel een record van ruim 6,27 dollar per gallon.
Voor bedrijven betekent dit dat de kosten van vervoer hoog blijven, ook als de olieprijs verder zakt. In eerdere crises werd diesel goedkoper zodra olie goedkoper werd. Nu is dat anders, want raffinaderijen draaien al op volle capaciteit, en diesel wordt vooral gemaakt van de zwaardere oliesoorten die uit de Golf en Rusland wegvallen. Gaan raffinaderijen dit najaar in onderhoud, dan kan olie goedkoper worden en diesel tegelijk duurder. Wie bestelbussen rijdt of goederen laat vervoeren, moet er daarom rekening mee houden dat die kosten de komende maanden niet omlaag gaan, en dat leveranciers en vervoerders hogere brandstoftoeslagen doorberekenen.
De daling van deze week is welkom, maar de oorzaken zijn tijdelijk. Daarbij houdt de markt zichzelf in toom: zakt de prijs te ver, dan varen de LNG-schepen naar een ander continent. Wij verwachten daarom dat de prijzen voor de winter en voor 2027 voorlopig hoog blijven, met grote uitschieters naar beide kanten.
Loopt uw contract de komende maanden af, let dan goed op. Een week met een lagere prijs kan een goed moment zijn om vast te leggen, en zo'n moment kan snel weer voorbij zijn. Wij volgen de markt dagelijks en nemen contact op met klanten voor wie het nu gunstig is om in te kopen. Bent u nog geen klant? Neem dan gerust contact met ons op, wij kijken graag met u mee.
Voor stroom geldt nog sterker wat wij vorige week schreven: niet het gemiddelde telt, maar de uren waarop u stroom gebruikt. In een week met een gemiddelde van € 139 zaten zowel uren onder nul als een uur van € 571. Een bedrijf dat vooral 's avonds draait, betaalt fors meer dan het gemiddelde. Een bedrijf dat verbruik kan verschuiven naar de middag of het weekend, kan daar juist van profiteren.
Gas werd in een week 12 procent goedkoper. De markt rekent op gesprekken tussen de VS en Iran over Hormuz, er kwamen weer een paar schepen uit Qatar door de zeestraat en het was een paar dagen zacht weer. De Nederlandse gasopslag vult sneller, maar staat nog altijd ver onder vorig jaar. Stroom ging in drie dagen van de goedkoopste dag sinds juni naar het duurste uur sinds juni. Olie zakte naar rond de 100 dollar, maar diesel is wereldwijd schaars en blijft dat waarschijnlijk nog een tijd.
Abonneer u op onze nieuwsbrief en mis geen belangrijk nieuws uit de energiemarkt.
Wij gebruiken uw e-mailadres alleen voor onze nieuwsbrief en marktupdates. Zie onze privacyverklaring.
Wij nemen graag uw energiesituatie met u door en laten zien waar de kansen zitten. Vrijblijvend en zonder verplichtingen.
