Gas voor levering de volgende dag kostte op 15 september € 83,94 per MWh. De laatste keer dat gas zo duur was, was op 30 december 2022. Stroom kostte in week 37 gemiddeld € 168,61 per MWh, € 45 meer dan de week ervoor. In dezelfde week verlaagde het kabinet het doel voor de gasvoorraden en verhoogden de centrale banken van Europa en de Verenigde Staten de rente. Die vier dingen hangen samen.
Wij houden u graag op de hoogte van de ontwikkelingen op de energiemarkt. Half september stond gas voor het eerst sinds 2022 boven de € 80 per MWh. Hieronder leest u wat er speelde bij gas, stroom en olie, en waarom het vuldoel voor de gasopslag en de rente veranderden.
De gasprijs voor levering de volgende dag steeg in september bijna elke dag. Op 1 augustus kostte gas € 58,35 per MWh, op 15 september € 83,94. De laatste dag dat gas boven de € 80 stond was 30 december 2022, aan het eind van de energiecrisis.
De gasprijs voor levering de volgende dag, per dag van 1 augustus tot 16 september. Zes weken lang ging het vrijwel alleen omhoog.
De oorzaak ligt bij de Straat van Hormuz, de zeestraat tussen Iran en Oman. Die is sinds het uitbreken van de oorlog tussen de Verenigde Staten en Iran, eind februari, vrijwel dicht. Sinds begin augustus is er maar één LNG-tanker uit Qatar doorheen gekomen. LNG is aardgas dat vloeibaar is gemaakt en per schip wordt vervoerd. Daardoor staat de export van Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten, samen normaal ongeveer een vijfde van al het LNG ter wereld, al weken vrijwel stil. Ook als de zeestraat opengaat, blijft ongeveer 17 procent van de Qatarese exportcapaciteit stilliggen, omdat de LNG-fabriek Ras Laffan in maart bij raketaanvallen is beschadigd.
Tegelijkertijd moet Europa harder bieden voor de schepen die wel varen. Die komen vooral uit de Verenigde Staten en kunnen net zo goed naar Azië gaan. Normaal betaalt Azië een paar dollar meer voor LNG dan Europa. In september kromp dat verschil tot minder dan een dollar per miljoen Btu, de eenheid waarin LNG wordt verhandeld. Dat houdt de gasprijs ondersteund.
Op 11 september verlaagde het kabinet het doel voor de Nederlandse gasopslagen. Dat zijn lege gasvelden waar in de zomer gas in wordt gepompt voor de winter. Op 1 november moest daar 115 TWh in zitten, ongeveer 80 procent van wat erin past. Het nieuwe doel is 93 TWh, ongeveer 64 procent.
Hoe vol de Nederlandse gasvoorraden zitten, dit jaar tegen vorig jaar, met het oude en het nieuwe doel als streep. Het oude doel was met dit tempo onhaalbaar, het nieuwe wordt half oktober gehaald.
Op 15 september zat er 76,7 TWh in de Nederlandse opslagen, 53,2 procent. Vorig jaar was dat op dezelfde dag 68,4 procent. Sinds 1 september komt er 0,58 TWh per dag bij. In dat tempo wordt het nieuwe doel rond 13 oktober gehaald. Voor het oude doel had er elke dag 0,81 TWh bij moeten komen. In heel Europa zaten de opslagen op 68,7 procent, tegen 80,8 procent vorig jaar.
Het vullen doen handelaren en leveranciers, en dat doen ze alleen als het loont. Nu is gas voor de winter nauwelijks duurder dan gas van vandaag, dus loont het niet. Met een hard vuldoel had de staat moeten bijspringen en kopen ongeacht de prijs, en dat drijft de prijs op voor iedereen. Daar staat tegenover dat het gas dat op 1 november niet in de bodem zit, in de winter alsnog gekocht moet worden, tegen de prijs van dat moment. In een gewone winter is de voorraad genoeg. In een koude winter wordt het krap, en krap betekent duur.
Stroom kostte in week 37 gemiddeld € 168,61 per MWh, tegen € 122,96 de week ervoor. Over de eerste zestien dagen van september was het gemiddelde € 157,66, tegen € 125,41 in augustus. Op 97 uren lag de prijs boven de € 200, in heel augustus op 33 uren.
De gemiddelde stroomprijs per maand sinds september vorig jaar. Januari was met € 108 tot nu toe de duurste maand van dit jaar. September staat halverwege op € 158.
De dagen worden korter en het waaide weinig. Daardoor moeten de gascentrales vaker bijspringen. Een gascentrale die gas van € 80 verstookt, heeft aan brandstof alleen al ongeveer € 145 per MWh nodig. Daar komen de CO₂-rechten van rond de € 85 per ton bovenop. Dat zijn de rechten die een centrale moet kopen voor elke ton CO₂ die hij uitstoot. Zolang zo'n centrale de laatste is die moet bijspringen, bepaalt hij de prijs voor iedereen.
Wat een megawattuur stroom gemiddeld kostte, per uur van de dag, september tegen augustus. De middagdip is half zo diep geworden en de avondpiek een kwart hoger.
Om 13:00 kostte stroom in september gemiddeld € 67,33 per MWh, tegen € 30,75 in augustus. Om 19:00 was dat € 253,03 tegen € 193,39. Daardoor wordt het goedkope venster in de middag kleiner en komen er meer dure uren bij.
Een vat Brent-olie, de maatstaf voor Europa, kost 105,56 dollar en kwam op 14 september even boven de 109. Naast de Straat van Hormuz ligt ook de omweg van Saoedi-Arabië onder vuur, een pijpleiding naar de Rode Zee. Via die route ging in juni nog bijna vier miljoen vaten per dag, in augustus nog geen tweehonderdduizend.
Het grootste tekort zit in diesel. De raffinaderijen in de Golf zitten achter de gesloten zeestraat, en Rusland heeft de export van diesel tot eind oktober stilgelegd na Oekraïense droneaanvallen op zijn raffinaderijen. Daardoor kost Europese diesel nu 75 dollar per vat meer dan de ruwe olie waar hij van gemaakt wordt, tegen 21 dollar in januari.
Aan de Nederlandse pomp stond diesel op 8 april op een record van € 2,819 per liter. Op 16 september was de adviesprijs € 2,777. Vervoerders rekenen elke maand een brandstoftoeslag door aan hun klanten. Die toeslag stijgt harder dan de olieprijs, omdat diesel harder stijgt dan olie.
Op de termijnmarkt, waar energie voor levering in een latere periode wordt verhandeld, ging stroom voor heel 2027 tussen 1 en 15 september van € 117,90 naar € 127,32 per MWh. Stroom voor de piekuren, tussen 08:00 en 20:00 op werkdagen, ging van € 122,12 naar € 141,31, bijna zestien procent. Gas voor 2027 steeg van € 52,29 naar € 59,52 per MWh.
| Leveringsjaar | Stroom | 2 weken | Piekuren | 2 weken | Gas | 2 weken |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2027 | 127,32 | +9,42 | 141,31 | +19,19 | 59,52 | +7,23 |
| 2028 | 96,73 | +4,88 | 104,48 | +8,33 | 36,70 | +2,40 |
| 2029 | 86,45 | +3,90 | 98,94 | +8,07 | 28,80 | +1,34 |
Prijzen per leveringsjaar in euro per megawattuur op 15 september, met de verandering sinds 1 september. Bij de piekuren kwam er in twee weken twee keer zoveel bij als bij de gewone prijs.
Daarmee ligt de piekprijs voor 2027 € 14 boven de gewone prijs, tegen ruim € 4 twee weken eerder. De krapte zit overdag en 's avonds, als de zon in de winter weinig levert en de bedrijven draaien. Wie vooral overdag verbruikt, ziet zijn inkoopprijs daardoor harder stijgen. Voor 2029 kost stroom € 86,45 per MWh, dus de markt rekent de krapte vooral toe aan volgend jaar.
Op 10 september verhoogde de Europese Centrale Bank (ECB) de rente naar 2,50 procent. Op 16 september volgde de Amerikaanse centrale bank, de Fed, met een verhoging naar 3,75 tot 4 procent, de eerste sinds juli 2023.
In beide besluiten wordt energie als reden genoemd. De inflatie in de eurozone ligt op 3,3 procent, en energie is daarin met een stijging van 14 procent in een jaar de grootste post. Negen maanden geleden rekende de markt nog op drie renteverlagingen in 2026. Zolang olie boven de 100 dollar staat en gas boven de 80 euro, komen die er niet.
Dat werkt terug op de energiemarkt. Leveranciers die gas en stroom voor u vastleggen, moeten bij de beurs onderpand storten, en dat geld lenen zij. Die hogere kosten komen terug in de prijs van een vast contract. Daarnaast worden windparken, zonneweides en LNG-terminals duurder om te bouwen, en dat houdt de markt langer krap.
Wij verwachten dat de toestand rond de Straat van Hormuz in ieder geval tot de Amerikaanse verkiezingen in november onopgelost blijft, met kleine crises tussendoor. Daardoor blijven de prijzen voor gas en stroom deze winter hoog, en blijft de rente hoger dan aan het begin van het jaar werd gedacht.
Loopt uw contract de komende maanden af, of wilt u weten wat deze ontwikkelingen betekenen voor uw energiekosten? Neem dan contact met ons op. Wij rekenen met uw eigen cijfers door hoeveel van uw verbruik in de dure uren valt en wat een koude winter met uw kosten doet.
Abonneer u op onze nieuwsbrief en mis geen belangrijk nieuws uit de energiemarkt.
Wij gebruiken uw e-mailadres alleen voor onze nieuwsbrief en marktupdates. Zie onze privacyverklaring.
Wij nemen graag uw energiesituatie met u door en laten zien waar de kansen zitten. Vrijblijvend en zonder verplichtingen.
